Wat gemeten wordt, wat geschat wordt, en hoe.

Bronnen

Alle netgegevens komen van Elia Open Data (de Belgische transmissienetbeheerder), onder licentie CC BY 4.0. De server van SamionX haalt ze om de 5 minuten op en bewaart de historiek: de browser van de bezoeker bevraagt Elia nooit rechtstreeks.

De realtime mix is een schatting

Elia publiceert de productie per energiebron (ods201) met ongeveer 17 uur vertraging. Voor de recente uren berekent Pulse een nowcast:

1. Wind en zon: realtime ramingen van Elia (ods086, ods087).
2. Totale Belgische productie: gemeten belasting min netto-invoer, gecorrigeerd met de mediane afwijking op hetzelfde uur over de laatste 4 geconsolideerde dagen (verliezen, pompen, eigen verbruik).
3. Kernenergie: laatste geconsolideerde waarde, begrensd door wat nog geproduceerd moet worden.
4. De rest wordt verdeeld over gas, biomassa, afval, waterkracht, opslag en overig volgens de laatste geconsolideerde mix op hetzelfde uur.

Die kwartieren zijn gearceerd op de grafiek en aangeduid als “geschat”. Zodra Elia de geconsolideerde mix publiceert, vervangt die de schatting. Als de ENTSO-E-sleutel is ingesteld, neemt de werkelijke ENTSO-E-productie (A75) het vóór Elia over. De nowcast heeft de fluxen van de vijf grenzen nodig: wanneer Elia er één niet in realtime publiceert, draait hij niet, en het laatst getoonde kwartier is het laatste met een gepubliceerde mix.

Nauwkeurigheid over de laatste 7 dagen (nowcast opnieuw toegepast op al geconsolideerde kwartieren): gemiddelde absolute afwijking van 291 MW op de stuurbare productie en 15 g CO₂/kWh, over 576 kwartieren. Meting “binnen de steekproef”: de correctie wordt op dezelfde dagen geleerd.

Grensoverschrijdende uitwisselingen

De fluxen zijn fysiek (ods160 in realtime, ods026 voor de historiek): positief, België voert uit; negatief, België voert in. De realtimedataset dekt alleen de lopende dag, en soms publiceert Elia er een grens niet in (Frankrijk, sinds eind september 2026). Pulse schat ze dan uit de balans van het kwartier: belasting − gepubliceerde Belgische productie − andere grenzen, gecorrigeerd met de mediane afwijking op hetzelfde uur over de laatste geconsolideerde dagen (verliezen, pompen, productie buiten de publicatie), waarbij alleen de dagen in dezelfde herzieningstoestand als de meest recente meetellen. De waarde wordt aangeduid als “geschat”. Zonder gepubliceerde mix is de terugvaloptie de netto positie day-ahead + intraday (ods023, ods022), aangeduid als “gereconstrueerd”. Ontbreken er twee grenzen, dan blijft het kwartier zonder fluxen en zonder verbruikte CO₂. De volgende dag vervangt de meting van Elia de schatting.

Afwijking gemeten over de laatste dagen: de balans wordt opnieuw toegepast op 645 kwartieren waarvoor Elia de vijf grenzen publiceerde, elke dag met de referentie van de voorgaande dagen. Mediane afwijking op de netto-invoer: 355 MW. Mediaan in plaats van gemiddelde: Elia herziet zijn productie per energiebron enkele dagen na de eerste publicatie, en een sindsdien herziene dag kan niet meer worden nagespeeld in de toestand waarin hij werd geschat.

CO₂-intensiteit: twee berekeningen, een gepubliceerd verschil

SamionX (realtime): verbruiksgebaseerde intensiteit in g CO₂eq/kWh, over de levenscyclus. Elke Belgische energiebron wordt gewogen met de mediaan van IPCC AR5 (werkgroep III, bijlage III) waar die bestaat. De invoer aan elke grens telt tegen de intensiteit van de mix die het buurland in hetzelfde kwartier werkelijk produceerde (ENTSO-E A75, dezelfde factoren, steenkool en bruinkool aan 820). Is die mix nog niet gepubliceerd, dan geldt de productiemix 2023 van het land volgens AIB. Uitvoer verlaat België tegen de gemiddelde intensiteit van het kwartier: hij verandert de verbruikte g/kWh niet.

Elia (officieel, ods192): productie- en verbruiksgebaseerde intensiteit in g CO₂eq/kWh, per uur gepubliceerd met ongeveer een dag vertraging. Elia publiceert zijn factoren niet: de twee berekeningen zijn dus niet rechtstreeks vergelijkbaar. Mogelijke oorzaken van het verschil: de gasketen (winning, transport, methaanlekken) die in de levenscyclus zit, zon aan 48 g, de behandeling van de invoer.

Verschil gemeten over de laatste 30 dagen (2654 kwartieren met beide waarden): SamionX − Elia = +46 g CO₂eq/kWh gemiddeld voor het verbruik (gemiddelde absolute afwijking 46 g, correlatie 0,98), +36 g voor de productie.

Hernieuwbaar aandeel

Europese conventie (richtlijn (EU) 2018/2001): wind, zon, waterkracht op stroom en biomassa. Pompcentrales (Coo) vallen onder opslag: ze geven reeds geproduceerde elektriciteit terug en zijn geen bron. Op het dashboard wordt het aandeel van het kwartier vergeleken met de belasting; in de dagsamenvatting met de Belgische productie.

Prijzen

De onevenwichtsprijs (Elia ods162) is wat evenwichtsverantwoordelijken per kwartier betalen voor hun afwijkingen; hij blijft “voorlopig” tot hij gevalideerd is. De day-ahead prijs van de biedzone BE komt van het ENTSO-E Transparency Platform (document A44), met een resolutie van 15 minuten sinds de Europese koppeling van oktober 2025.

AI: één samenvatting per dag, getoetst aan de feiten

De lezing van elk kwartier is gebaseerd op regels: ze herneemt de getoonde cijfers en berekende signalen, zonder taalmodel. Een model zou daar niets betrouwbaars aan toevoegen.

AI dient voor de dagsamenvatting. De code bepaalt eerst, reproduceerbaar, wat telde: records over 30 dagen, negatieve prijzen of onevenwichtspieken, afwijkingen van de day-ahead-prognose van de belasting, onbeschikbaarheden die beginnen of eindigen, uitwisselingen, mix en CO₂. Daaruit maakt ze feitelijke zinnen, gerangschikt naar belang. Een taalmodel voegt ze daarna samen tot één alinea, één keer per dag en per taal, zonder iets toe te voegen. De samenvatting wordt geschreven zodra Elia de dag heeft geconsolideerd.

De alinea wordt daarna aan die feiten getoetst. Beweert ze iets dat niet in de feiten staat of verzint ze een oorzakelijk verband, dan wordt ze verworpen en vervangen door de feitelijke zinnen.

Publieke API en export

Alleen lezen, zonder sleutel, beperkt tot 120 verzoeken per 10 minuten per adres. Tijdstippen in UTC, begin van de periode. Voeg lang=nl of lang=en toe voor Nederlandse of Engelse labels.

• GET /api/lab/pulse-electrique/now/: laatste kwartier, analyse, onbeschikbaarheden, actualiteit van de bronnen, lezing.
  ?t=2026-09-22T18:00Z voor een voorbij kwartier.
• GET /api/lab/pulse-electrique/series/?from=…&to=…&step=15m|1h|1d: tijdreeksen (max. 400 dagen, 45 dagen met een resolutie van 15 min).
• GET /api/lab/pulse-electrique/export/?from=…&to=…&step=…&format=csv|json: downloadbaar bestand, bronvermelding inbegrepen.
• GET /api/lab/pulse-electrique/day/?date=YYYY-MM-DD: hoogtepunten en samenvatting van een Brusselse dag (standaard: gisteren).
• GET /api/lab/pulse-electrique/month/?m=YYYY-MM&format=json|csv: een Brusselse maand in GWh, met dezelfde maand een jaar eerder (standaard: de laatste volledige maand).

Elk hergebruik moet “Contains data from Elia Open Data” (CC BY 4.0) vermelden.

Beperkingen

• De getoonde mix is die van het Elia-net, niet die van een leveringscontract.
• De P10–P90-banden voor wind zijn de som van de regionale banden: breder dan de werkelijke nationale onzekerheid.
• Elia valideert en herziet zijn gegevens achteraf (belasting, fluxen, productie per energiebron): Pulse leest elk uur de laatste 3 dagen opnieuw in en elke dag de laatste 62. De cijfers van de meest recente dagen kunnen dus nog wijzigen.
• Onbeschikbaarheden: één regel per eenheid, met de grootste lopende trap in de laatste versie van het bericht dat Elia publiceert. Stilleggingen zonder terugkeerdatum en eenheden die nog niet in dienst zijn, worden apart geteld.
• Emissiefactoren zijn medianen per energiebron, geen metingen per centrale.
• Enkel ter informatie. Niet gebruiken als signaal voor netbeheer of trading.